De discussie rond de geplande centenindex* raakt de Belgische staalhandel rechtstreeks. Niet alleen omdat loonkosten een belangrijke kostenpost vormen, maar ook omdat energieprijzen in deze sector een dubbele impact hebben: via hogere facturen én via de automatische loonindexering.
Opvallend daarbij is dat werkgeversorganisaties en vakbonden samen aan de regering-De Wever vragen om de centenindex te schrappen en te vervangen door een alternatief. Dat gezamenlijke standpunt is uitzonderlijk, aangezien beide partijen het in loon- en indexdossiers vaak oneens zijn.
Wat stellen werkgevers en vakbonden voor?
In plaats van een gedeeltelijke indexsprong willen de sociale partners dat energieprijzen minder snel en minder schokgevoelig doorwerken in de indexberekening.
Concreet stellen ze voor:
- gas- en elektriciteitsprijzen te berekenen op basis van een gemiddelde van de afgelopen 12 maanden;
- niet alleen nieuwe energiecontracten mee te tellen, maar ook lopende vaste contracten;
- zo plotse pieken in energieprijzen af te vlakken.
Volgens de sociale partners zou de automatische loonindexering zo stabieler verlopen en minder gevoelig zijn voor tijdelijke prijsschokken.
Waarom stuit het voorstel op kritiek?
Volgens berekeningen van het Planbureau en de RSZ heeft het voorstel drie grote nadelen:
1. Minder geld voor de overheid
De Tijd en L’Echo hebben het studiewerk kunnen inkijken en schrijven dat het alternatief tegen 2029 ongeveer €352 miljoen minder zou opleveren dan de centenindex.
2. Juridische risico’s
Omdat het voorstel enkel voor de privésector zou gelden, dreigt een ongelijke behandeling tussen werknemers uit de privésector en de openbare sector.
3. Lagere uitkeringen en tragere koopkrachtbescherming
Doordat de index trager stijgt, zouden ook lagere uitkeringen en pensioenen later aangepast worden. Daardoor lijkt de kans klein dat de regering het voorstel volledig overneemt.
Wat betekent dit voor staalhandelaars in België?
Voor de Belgische staalhandel is dit dossier meer dan politieke theorie. Het raakt rechtstreeks aan personeelskosten, energieprijzen, concurrentiekracht en marges.
1. Loonkosten blijven een cruciale factor
Wanneer lonen automatisch snel stijgen via indexering, lopen de personeelskosten op. In een sector waar marges vaak beperkt zijn, weegt dat zwaar.
Voor bedrijven met tientallen werknemers kan een extra indexsprong snel een significante kost betekenen.
2. Energieprijzen hebben een dubbel kostenimpact
Staalhandelaars voelen energieprijzen op twee manieren:
- hogere elektriciteits- en gaskosten in magazijnen, zaaginstallaties, machines en logistiek;
- hogere loonkosten wanneer energie de index omhoog duwt.
Werkgevers willen dat tweede effect temperen. Voor staalhandelaars is dat begrijpelijk: een energiecrisis vertaalt zich vandaag vaak tegelijk in hogere facturen én hogere lonen.
3. Concurrentie met buurlanden
Belgische staalhandelaars concurreren dagelijks met spelers uit Nederland, Duitsland, Frankrijk en Luxemburg.
Als Belgische loonkosten sneller stijgen dan in buurlanden, verzwakt de concurrentiepositie. Dat speelt vooral bij prijsgevoelige klanten in bouw, industrie en machinebouw.
4. Administratieve eenvoud telt mee
Veel ondernemingen wijzen op de administratieve complexiteit van de centenindex. Verschillende plafonds, uitzonderingen en berekeningen maken loonadministratie zwaarder.
Voor KMO-staalhandelaars zonder grote HR-afdeling is een eenvoudiger systeem aantrekkelijker.
Wat mogen staalbedrijven nu verwachten?
Op korte termijn blijft er onzekerheid. De regering beslist de komende maanden of ze:
- vasthoudt aan de centenindex;
- een aangepast compromis zoekt;
- het bredere indexmechanisme hervormt.
Voor staalhandelaars betekent dat vooral:
- onzekerheid over toekomstige loonkosten;
- voorzichtigheid bij aanwervingen;
- scherpere focus op productiviteit;
- aandacht voor prijsdoorrekeningen naar klanten.
Het debat over de centenindex gaat niet alleen over politiek of vakbondsdossiers. Voor Belgische staalhandelaars draait het om harde economische realiteit: hoe combineer je koopkracht voor werknemers met competitieve loonkosten voor bedrijven?
De uiteindelijke beslissing kan de kostenstructuur van veel Belgische staalhandelaars de komende jaren mee bepalen.
*[ De centenindex is een geplande maatregel waarbij werknemers met hogere lonen twee keer een indexering van 2 procent mislopen op het deel van hun brutoloon boven €4.000. Ook bepaalde uitkeringen zouden gedeeltelijk worden afgeremd. De regering wil zo de loonkosten beperken en tegelijk de begroting versterken.]